Boekbinden,

opknappen van pocketboekjes

home




Speciaal voor Bookgrrls




klein hangertje uit jaipurklein hangertje uit jaipur
elisa-at-xs4all.nl

Benodigdheden

 

Boekbinderslinnen met papieren achterkant
Schutbladpapier
Boekbinderslijm
Stijfsellijm
soepel karton voor de platten
zeer dun karton voor de rug
haak om rechte hoeken te tekenen
stanleymes
mat om karton op te snijden
ijzeren lineaal om langs te snijden
vouwbeen
bankschroef of boekenpers
enige lijmklemmen
naald om touw mee uit te rafelen (vastgeplakt in een kurk is makkelijk)
Twee stevige, dunne plankjes om het boekblok tussen te klemmen als het in de bankschroef of lijmklemmen gaat (plankjes parket doen het bijvoorbeeld prima)
vettig bakpapier of glad papier waarop zelfklevende etiketten hebben gezeten

Naar keuze
Boekbinders- of figuurzaag en (boekbinders)touw
of
boekbindersgaas (verbandgaas kan ook)
stukje zijden leeslint (even lang als de hoogte van het boek plus +/- 5 cm)
stukje kapitaalband (even breed als de rug)

 

VOORBEREIDEN VAN HET BOEKBLOK

Snij de voorflap, achterflap en rug van het pocketboekje af. Krab eventuele verdroogde lijmresten van de rug van het boekblok.

 

Boekblok

 

Meet heel secuur hoogte en breedte van het boekblok, en de breedte van de rug. Schrijf deze maten voor het gemak buiten op het boekblok

 

schutblad

 

Neem het schutbladpapier en teken (recht op de draad van het papier) twee rechthoeken af die tweemaal de breedte van het boekblok hebben en eenmaal de hoogte. Zorg ervoor dat de hoeken haaks zijn en snijd deze rechthoeken uit het papier. Dubbelgevouwen heeft elk schutblad nu exact de maat van het boekblok.

Lijm het ene schutblad aan de voorzijde en het andere schutblad aan de achterzijde van het boekblok vast. Doe dit door slecht een randje van 3 milimeter aan de vouwkant van het schutblad in te lijmen, en dan het schutblad langs de rug van het boekblok vast te drukken. Laat even drogen.

Er zijn twee manieren om de rug van het boekblok bij elkaar te houden: met behulp van gaas of met behulp van touw. Voor het gaas kun je een reepje licht gesteven boekbindersgaas nemen of een stuk verbandgaas in de goede breedte.

De juiste breedte bereken je door eenmaal de dikte van de rug te nemen en hierbij minimaal 4 cm op te tellen. Aan iedere kant van de rug moet een oversteek komen van ongeveer 2 cm.

 

Gaas

 

Zet het boekblok tussen de twee plankjes in de bankschroef tot alleen de rug er nog net een eindje bovenuit steekt. Zet met een dunne schilderskwast de rug lekker in de lijm, maar knoei niet op de schutbladen.

Neem het (verband)gaas en knip een stuk af dat ongeveer een centimeter korter is dan de hoogte van het boekblok. Het gaas moet zo breed zijn dat er aan weerszijden van de rug ongeveer 2 cm oversteekt. Druk de reep gaas zo in de lijm, dat aan onder- en bovenkant van het boekblok een paar millimeters vrij blijven. Sop nog wat lijm over het gaas, maar zorg dat de vrijhangende flappen nog niet met lijm worden ingesmeerd.

boven en onder een paar mm vrij

Neem het natte boekblok voorzichtig uit de bankschroef, vouw bakpapier met een boogje rond de ingelijmde rug terwijl je de loshangende stukken gaas tegen het boekblok aandrukt, klem de rug tussen de twee plankjes en zet het blok ondersteboven in de bankschroef terug. De rug moet stevig aangeklemd worden. Met lijmklemmen gaat dit ook. Laat een nacht drogen.

Nu kunnen de overhangende stukken gaas met boekbinderslijm vastgezet worden op de schutbladen. Eerst de ene kant, dan de andere.

BTW, als je zou knoeien met de lijm dan kun je het geknoeide weghalen met een vochtige doek. Doe dit wel meteen, want als de lijm droogt dan lukt dit niet meer. Kwasten altijd meteen in het water zetten, dan blijven ze zacht.

 

Gleufjes zagen

Zet het boekblok tussen de twee plankjes in de bankschroef tot alleen de rug er nog net een eindje bovenuit steekt. Zaag nu drie rechte gleufjes in de rug, zo diep dat je er precies een dun touwtje in kunt lijmen.

 

drie smalle gleufjes

 

Lijm de rug in met boekbinderslijm zoals al beschreven en doe wat extra lijm in de gleufjes. Knip drie stukjes van het dunne touw die aan weerszijden ongeveer twee centimeter overhangen (korter knippen kan altijd nog). Span de touwtjes strak als je ze in de gleufjes stopt en geef ze nog een likje lijm. Geen lijm op de loshangende eindjes knoeien, want dan lukt het niet meer om de touwtjes straks goed uit te vlassen. Zet het boekblok, gehuld in een stukje vet papier, tussen twee plankjes in een klem te drogen zoals eerder beschreven.

 

drie touwtjes

 

Het touw moet gedraaid zijn, zeer dun en van sterk materiaal. In een winkel voor boekbindmaterialen kun je het kopen.

Als het boekblok droog is moet je de uiteinden van de touwtjes met behulp van een priem of naald uirafelen tot aan het boekblok. Leg tussen papier en touwtje een plaatje metaal of plastic. Er moeten waaiertjes ontstaan die breed kunnen worden uitgespreid zonder dat er nog verdikkingen te voelen zijn. De waaiers worden met boekbinderslijm vastgezet op de schutbladen.

De waaiers van touw hebben hetzelfde doel als het gaas: een sterke verbinding vormen met de omslag die er omheen zal komen. Hoewel dit niet volgens de regels is kun je bij boekjes die vaak gebruikt zullen worden (kookboeken, woordenboeken) over de touwtjes nog gaas lijmen. Laat weer goed drogen en lijm het gaas, over de touwwaaiertjes heen, op de schutbladen.

Het is heerlijk om een zijden leeslintje als bladwijzer te hebben. Aan de onderzijde van het lint maak je een knoopje tegen het uitrafelen, terwijl je de bovenzijde over een lengte van twee centimeter vastlijmt aan de bovenkant van de rug. Laat het drogen.

Zelfs in een pocketboekje kan een stukje kapitaalband prachtig staan. Knip het kapitaalband (een reepje katoen dat aan één zijde met een geborduurd randje is afgezoomd) even breed als de rug. Lijm het zo vast aan de bovenkant van de rug dat alleen het geborduurde randje net boven het boekblok uitsteekt. Als het boek in de boekenkast staat zal het kapitaalband voorkomen dat er stof tussen de rug en de boekband komt.

Nu is het boekblok klaar.

 

Een omslag van linnen

 

 

 

Teken op het dunste karton (moet zeer soepel zijn) de exacte maat van de rug af en snijdt deze strook uit.

Teken op het dikkere karton de exacte maat af van hoogte en breedte van het boekblok. Snijd de twee platten uit.

 

Teken op de achterkant van het boekbinderslinnen (let op de loop van de draad) een rechthoek af die aan alle zijden anderhalve centimeter moet oversteken. Houd er rekening mee dat tussen het rugkarton en de platten een ruimte van ongeveer 3 mm moet komen voor de zogenaamde kneep.

anderhalve cm oversteek

 

Knip nu de vier hoeken af en houd twee mm over langs de punten

 

Lijm nu alle linnen randjes met boekbinderslijm vast op het karton en druk de hoekjes goed aan met het vouwbeen. Ga ook met het vouwbeen door de keepjes die langs het rugkarton lopen.

Het resultaat ziet er dan uit als hierboven, klaar om aan het boekblok bevestigd te worden.

 

PAPIEREN OMSLAG MET HOEKJES EN RUG VAN LINNEN

 

 

Deel elk plat in vieren

 

Verdeel elk plat in vier gelijke delen om een goede verhouding te krijgen en knip de rug en de hoekjes uit het linnen zoals op de tekening aangegeven. Let op de draad van het linnen.

 

Gooi nooit restjes linnen weg, want er zijn altijd nog wel hoekjes uit te knippen!

 

Plak eerst de rug met boekbinderslijm op het karton, sla de zoompjes strak om en lijm ze vast. Druk ze aan met het vouwbeen. Daarna de hoekjes vastlijmen. Vooral op de vouwen goed aandrukken zodat er mooie, scherpe hoekjes ontstaan.

 

Als dit gebeurd is ziet de voorkant er zo uit. Nu moeten er stukken mooi papier op maat worden geknipt. Ze moeten de rug en de hoekjes ietsjes gaan overlappen en de zoom moet weer 1,5 cm zijn.

 

 

Papier wordt vastgelijmd met stijfsel

 

Nu moet het mooie papier worden ingesmeerd met stijfsel. Begin de stijfsel aan te brengen op het midden van het papier en strijk het dan naar de randen toe. Vouw het vel papier dubbel alsof het behang is en laat de plak even in het papier trekken. Leg het dan op het karton.

Stijfsel heeft de prettige eigenschap dat het niet meteen muurvast hecht, wat boekbinderslijm wel doet. Zou het papier ongelukkigerwijs erg scheef terecht komen, dan kun je het (voorzichtig!) van het karton afhalen en opnieuw proberen.

Druk het papier overal goed aan - altijd vanuit het midden naar de randen - en zorg dat er geen luchtbellen tussen blijven zitten. Wrijf niet over het natte papier want dit is uiterst kwetsbaar. Leg eerst een schoon vel tussen het vochtige papier en je hand als je een luchtbel weg moet krijgen, dan is de kans op beschadiging minder groot.

Draai het werkstuk om en druk ook de zoompjes vast. Behandel het tweede plat op dezelfde wijze en laat de omslag goed drogen

 

De omslag wordt met het boekblok verbonden

Nu moeten boekblok en omslag met elkaar worden verbonden. Let even goed op wat bij beide de bovenkant is. Vouw de omslag om het boekblok heen, en laat ietsjes ruimte tussen het boekblok en de rug van de band.

Leg een paar vellen schoon kladpapier binnen handbereik. Klap de omslag open zonder het boekblok van zijn plaats te schuiven en steek enige vellen tussen het dubbelgevouwen schutblad. De bovenkant van het schutblad moet je nu met stijfsel gaan insmeren. Je kunt er de tijd voor nemen want stijfsel droogt niet zo snel.

Je zult merken dat het papier gaat krullen. Zet de toppen van je vingers op het papier. Strijk de lijm weer vanuit het midden naar buiten en zorg er voor dat ook de randen van het schutblad goed zijn ingelijmd. Werk op je gemak want nu komt het er op aan.

Terwijl je met je ene hand voorkomt dat het papier wegkrult, duw je met je andere hand de omslag op het ingesmeerde schutblad. Het boek ligt nu dicht voor je. Haal eerst het kladpapier, waar ongetwijfeld lijm op terecht is gekomen, tussen de schutbladen uit en gooi het weg.

Draai het boek om zonder dat boekblok en omslag ten opzichte van elkaar verschuiven en leg het met de rug naar je toe. De aan het schutblad vastgelijmde kant van de omslag ligt nu op tafel. Til het boekblok voorzichtig naar je toe zodat je het ingelijmde schutblad goed kunt aandrukken. Leg een vel schoon papier onder je handen om het schutblad niet te beschadigen en strijk eventuele luchtblazen weg.

Het met stijfsel ingesmeerde schutblad is nog los te maken en/of te verschuiven. Als alles netjes op z'n plaats zit leg je een schoon vel papier tussen de schutbladen om te voorkomen dat de vellen aan elkaar gaan plakken. Laat goed drogen. Op dezelfde manier als zojuist beschreven lijm je met stijfsel het andere schutblad aan de omslag vast.

De grote kunst is om aan beide kanten zoveel ruimte te geven dat het boek goed open blijft l iggen. Ga met een vouwbeen even langs de "kneepjes".. Dit is de smalle ruimte in het linnen naast de rug waar geen karton geplakt zit.

Hoeveel ruimte je precies moet geven, zal de ervaring leren. Begin niet meteen je dierbaarste boekje in te binden!

Alberts is te strak in de band gezet. Het boek valt niet mooi open.

home
klein hangertje uit jaipurklein hangertje uit jaipur
elisa-at-xs4all.nl